Uber’e 825 Milyon Euro’luk Tarihi GDPR Cezası

Hollanda Veri Koruma Kurumu, sürücü hesaplarını yeterli insan denetimi olmaksızın, tamamen otomatik algoritmalarla askıya aldığı ve kalıcı olarak kapattığı gerekçesiyle Uber’e 825 milyon euro (yaklaşık 966 milyon dolar) para cezası kesti. Meta’nın 2023 yılında veri aktarımı nedeniyle aldığı 1,2 milyar euro’luk cezanın ardından GDPR tarihindeki en büyük ikinci yaptırım olan bu karar, teknoloji devlerinin algoritmik karar alma süreçlerine yönelik denetimlerin ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. İhlalin temelinde, insan denetimi ve yeterli bilgilendirme olmadan alınan kararların Avrupa Birliği’nin katı veri koruma standartlarına ters düşmesi yatıyor.

Soruşturma, şirketin 2018 ile 2022 yılları arasındaki uygulamalarına odaklanıyor. İddialara göre Uber’in sistemleri, daha yüksek ücret almak için gereksiz güzergah değiştiren veya dolandırıcılık şüphesi barındıran sürücüleri doğrudan otonom sistemler üzerinden tespit ederek devre dışı bıraktı. Hollanda Veri Koruma Kurumu Başkan Yardımcısı Monique Verdier, bu duruma bir bilgisayarın böylesine ağır sonuçları olan kararları kendi başına vermemesi gerektiğini söyleyerek tepki gösterdi. 825 milyon euro’luk cezayı orantısız bulan ve temyize gideceğini açıklayan Uber ise kalıcı hesap kapatma süreçlerinin tamamen otonom olmadığını savundu. Şirket, otomatik sistemlerin kontrolsüzce hesap kapattığı iddialarına karşı, 2021 yılında Avrupa genelinde düşük puan nedeniyle yalnızca 126 sürücünün hesabının kalıcı olarak kapatıldığını ve sürücülerin her zaman itiraz hakkı olduğunu belirtti.

Bu tarihi sürecin kökeninde, 2019’da hesabı kapatılan eski bir Fransız Uber sürücüsü olan Brahim Ben Ali’nin bireysel mücadelesi yatıyor. 171 meslektaşından tanıklık toplayan Ben Ali’ye, dijital haklar alanında çalışan İsviçre merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş PersonalData.io destek verdi. Süreç, ekosistem adına ilginç bir girişimin de doğmasına yol açtı. PersonalData.io kurucusu Paul-Olivier Dehaye, bu davaları desteklemek ve sürücülerin tazminat talep edebileceği toplu davalar organize etmek amacıyla StartClaims adında yeni bir şirket kurdu. Dehaye, ilk hedeflerinin Uber olduğunu, ardından diğer gig ekonomisi ve reklam teknolojisi vakalarına yöneleceklerini açıkladı. Daha önce Uber’e ABD’ye veri aktarımı nedeniyle 290 milyon euro ve bir başka ihlal için 10 milyon euro ceza daha kesen Hollanda makamları, algoritma şeffaflığı konusunda şirketlere taviz verilmeyeceğinin ve bu alanda hukuki süreçlerin artacağının net bir sinyalini veriyor.